Dvadeset godina nakon prvog izdanja zbornika dokumenata „Crnogorsko pitanje“, naučnoj, stručnoj i laičkoj javnosti predstavljamo drugo izdanje ove publikacije, koje sadrži prvorazredne istorijske izvore koji svjedoče o nacionalnom, jezičkom i vjerskom identitet Crnogoraca.istorija, od vremena Crnojevića do 1918. godine, postojalo je mišljenje da su Crnogorci ne samo sastavni već i elitni dio srpskog naroda.Ovo vjerovanje su širili svi crnogorski vladari – vladike i gospoda, pisci, publicisti istoričari, domaći i strani, i njihov maternji jezik ne bi se mogli nazvati drugim imenom osim etničke atribucije.
Objavljeni dokumenti takođe svjedoče da je Mitropolija crnogorska od samog osnivanja bila srpska i svetosavska, a da su crnogorski mitropoliti, nakon ukidanja Pećke patrijaršije od strane Turaka 1766. godine, nastojao da obnovi ovu instituciju. Ustanova pod nazivom„Crnogorska pravoslavna crkva“ nikada nije postojala, to je vještački identitetski projekat, a ne vjersko pitanje. - Dr Budimir Aleksić
